Bus BRT: 6 tháng đạt TB 41 khách/chuyến, sao nói kém hiệu quả?

Phap luat net - TS. Khuất Việt Hùng, Phó chủ tịch chuyên trách Ủy ban ATGT Quốc gia cho rằng, với tần suất bus BRT hoạt động như hiện nay, trong khoảng thời gian chưa đầy 6 tháng mà sản lượng bình quân 41 khách/chuyến, không hiểu sao có người lại nói là kém hiệu quả.

Sự thật bus BRT vắng khách?

Mặc dù được đầu tư hiện đại và có hẳn làn đường riêng nhưng bus nhanh BRT ở Hà Nội dường như vẫn chưa đáp ứng được kỳ vọng về việc giảm tải áp lực giao thông. Thậm chí, có ý kiến cho rằng, việc dành riêng làn đường cho BRT còn khiến đường... tắc hơn.

Bên cạnh đó, rất nhiều phản ánh cho rằng, xe bus BRT hoạt động kém hiệu quả, năng suất thấp. Theo ghi nhận của phóng viên Dân trí vào giờ thấp điểm, lúc 9h sáng 9/5, trên một xe bus nhanh BRT ở nhà chờ Kim Mã (Giảng Võ, Hà Nội) chỉ có 3 hành khách trên xe và xe này vẫn phải xuất bến theo lộ trình.

Trên một chuyến BRT vào giờ thấp điểm

Phóng viên tin tức thời sự trong ngày mới nhất đã ngồi trên xe bus này đến bến xe Yên Nghĩa (Hà Đông, Hà Nội), ghi nhận lượng khách dọc đường lên xe cũng rất lác đác. Thời điểm đông nhất xe chỉ có 17 người (trong khi thiết kế xe có thể chở được cùng lúc 90 người).

Tuy nhiên, ghi nhận của phóng viên vào giờ cao điểm, lúc 17h cùng ngày, lượng người đi xe bus nhanh BRT vẫn khá đông. Thời điểm phóng viên có mặt trên một xe buýt nhanh, lượng hành khách lên tới trên 50 người.

Ông Nguyễn Hoàng Hải, Giám đốc Trung tâm quản lý điều hành giao thông đô thị Hà Nội dẫn số liệu thống kê cho thấy, thời điểm bus nhanh chạy miễn phí, lượng khách trung bình là 30 khách/lượt, 3 tháng bán vé, lượng khách trên 40 khách/lượt. Trong số khách đi bus nhanh có đến 23% bỏ xe máy để sử dụng loại hình vận tải công cộng này. Đây là tín hiệu khá tích cực và là mục đích của vận tải công công.

Cũng trong ngày 9/5,  PV Báo Giao Thông đi chuyến bus BRT từ Kim Mã - Nguyễn Tuân vào giờ cao điểm sáng, khách đứng, ngồi chật không còn chỗ trống. Lượng khách lên đến khoảng 80-90 người.

Anh Lê Viết Thanh, từ Hà Đông vào trung tâm thành phố làm việc, vừa chen nhau đứng vừa nói: “Ngày nào tôi cũng đi bus BRT đến chỗ làm, cả sáng và chiều xe đều đông kín, khó khăn lắm mới có chỗ ngồi, còn không chủ yếu phải đứng”. Tương tự, chị Đào Phương Giang chia sẻ: “Bus BRT thuận tiên hơn nên ngày nào tôi cũng chọn đi. Các giờ cao điểm xe rất đông, chỉ giờ trưa hoặc tối mới vắng”.

Không hiểu sao lại nói bus BRT kém hiệu quả?

TS. Khuất Việt Hùng, Phó chủ tịch chuyên trách Ủy ban ATGT Quốc gia cho rằng, với tần suất hoạt động như hiện nay, trong khoảng thời gian chưa đầy 6 tháng mà sản lượng bình quân trên 40 khách/chuyến, nhất là khi chưa thực hiện quy định nào về hạn chế phương tiện cá nhân, khai thác BRT với điều kiện chả hơn mấy bus thường, không hiểu sao có người lại nói là kém hiệu quả.

TS. Phan Lê Bình, chuyên gia giao thông của Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) cho rằng, việc đưa con số trung bình ra để nói hiệu quả thấp hay cao thì những người hiểu biết về giao thông công cộng (GTCC) không ai làm cả.

Bởi theo ông, khi xét hiệu quả của giao thông công cộng, người ta chỉ xét xem trong giờ cao điểm, phương tiện đó hoạt động như thế nào. Chứ giờ thấp điểm, lèo tèo vài người đi là chuyện bình thường, Ông dẫn chứng ở Nhật, một đoàn tàu vào giờ cao điểm “lèn” 1.500 người. Vào giờ thấp điểm, cả toa tàu chỉ vài ba người ngồi. Nhưng chả ai vì thế mà đánh giá tàu cao tốc ở Nhật là thất bại.

Giờ cao điểm BRT cũng chật cứng người

"Đừng đem gạo tẻ trộn với gạo nếp rồi lại bảo là gạo không ngon", ông Bình nói trên báo Giao Thông.

Ông Nguyễn Hoàng Hải cũng cho rằng, một dịch vụ công cộng không thể đánh giá đến hiệu quả kinh tế trong 6 tháng, 1 năm được.

Ông cho rằng hiệu quả của tuyến BRT này không chỉ là lợi ích kinh tế mà còn thu hút hành khách sử dụng giao thông công cộng, giảm ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, giảm tai nạn giao thông. Đây là những thứ mà chúng ta không thể tính toán được ra tiền. Còn hiệu quả kinh tế, về việc có hoàn được vốn trong 50 năm hay không thì ông không thể trả lời chính xác vào thời điểm này.

Còn nhiều việc để làm

Tin thời sự mới nhất trong ngày dẫn lời ông Khuất Việt Hùng, bước đầu ông đánh giá hoạt động của BRT thế là hiệu quả. Nhưng để BRT thực sự là BRT, cần rất nhiều việc phải làm. Trước hết là hệ thống giao thông thông minh, hay nói đơn giản là đảm bảo xe BRT đến là đèn xanh. Thứ hai, cương quyết dành làn riêng. Làn BRT bây giờ đang giống làn xe bus và xe máy. Kế đó, tại các điểm lên xuống, đầu cầu vượt phải bố trí làm sao cho thuận tiện tối đa, bổ sung các điểm trông giữ phương tiện cá nhân gần nhà chờ.

TS. Phan Lê Bình cũng cho rằng, nếu cho rằng bus BRT chưa hiệu quả cũng đừng nên trách bus BRT mà có chăng là cách làm “nửa vời” của chính quyền khiến người dân có kỷ luật nửa vời. “Ra đường vẫn thấy làn riêng của bus BRT bị rất nhiều phương tiện len vào mà chả mấy người bị phạt. Đến đèn đỏ bus BRT vẫn phải dừng chờ. Như vậy, không nên trách buýt BRT không nhanh, bus BRT không đông. Tôi không chấp nhận việc phương tiện cá nhân luồn vào sau các xe bus BRT”, ông Bình nói.